Προετοιμασία για το σχολείο: Συμβουλές για μια ομαλή μετάβαση

Η επιστροφή ή η πρώτη έναρξη στο σχολείο είναι μια μεγάλη αλλαγή για κάθε παιδί.

Νέο πρόγραμμα, νέοι άνθρωποι, διαφορετικές απαιτήσεις, περισσότερη αυτονομία και συχνά ένας αποχωρισμός από το οικείο περιβάλλον του σπιτιού.

Για κάποια παιδιά η μετάβαση γίνεται εύκολα. Για άλλα χρειάζεται περισσότερο χρόνο, προετοιμασία και υποστήριξη.

Το σημαντικό είναι να θυμόμαστε ότι η προσαρμογή δεν είναι μια διαδικασία που συμβαίνει από τη μία μέρα στην άλλη.

Η προετοιμασία ξεκινά πριν από την πρώτη ημέρα

Όσο πιο προβλέψιμη γίνεται μια αλλαγή, τόσο πιο εύκολο είναι συνήθως για ένα παιδί να την επεξεργαστεί.

Πριν ξεκινήσει το σχολείο, μπορούμε να μιλήσουμε μαζί του για το τι πρόκειται να συμβεί.

Πού θα πάει, ποιος θα είναι μαζί του, τι περίπου θα κάνει εκεί και πότε θα επιστρέψει στο σπίτι.

Μια επίσκεψη στο σχολείο ή στην αυλή πριν από την πρώτη ημέρα μπορεί επίσης να βοηθήσει ένα παιδί να εξοικειωθεί με το νέο περιβάλλον.

Επαναφέρουμε σταδιακά τη ρουτίνα

Οι διακοπές συχνά συνοδεύονται από διαφορετικές ώρες ύπνου, φαγητού και δραστηριοτήτων.

Λίγες ημέρες ή μία-δύο εβδομάδες πριν από την έναρξη του σχολείου, μπορεί να βοηθήσει η σταδιακή επιστροφή σε ένα πιο σταθερό καθημερινό πρόγραμμα.

Για παράδειγμα:

• λίγο νωρίτερη ώρα ύπνου
• σταθερή ώρα πρωινού ξυπνήματος
• προετοιμασία ρούχων από το προηγούμενο βράδυ
• πρωινό σε συγκεκριμένη ώρα
• σταθερή σειρά δραστηριοτήτων πριν από την έξοδο από το σπίτι

Οι προβλέψιμες ρουτίνες βοηθούν τα παιδιά να γνωρίζουν τι πρόκειται να συμβεί και μπορούν να ενισχύσουν το αίσθημα ασφάλειας.

Δίνουμε στο παιδί έναν μικρό ρόλο στην προετοιμασία

Η συμμετοχή μπορεί να κάνει τη μετάβαση λιγότερο «ξένη».

Το παιδί μπορεί, ανάλογα με την ηλικία του, να βοηθήσει:

• στην επιλογή της σχολικής τσάντας
• στην προετοιμασία της κασετίνας
• στην επιλογή των ρούχων
• στην τακτοποίηση των αντικειμένων που θα χρειαστεί
• στην προετοιμασία ενός μικρού σνακ

Οι μικρές αυτές ευθύνες ενισχύουν την αίσθηση συμμετοχής και αυτονομίας.

Μιλάμε για το σχολείο με ρεαλιστικό τρόπο

Δεν χρειάζεται να παρουσιάζουμε το σχολείο ως κάτι «τέλειο».

Ένα παιδί μπορεί να νιώθει ταυτόχρονα ενθουσιασμό, περιέργεια και φόβο.

Μπορούμε να πούμε: «Είναι φυσιολογικό να νιώθεις λίγο περίεργα όταν ξεκινά κάτι καινούριο.»

Ή: «Μπορεί στην αρχή να μην ξέρεις τι πρέπει να κάνεις. Η δασκάλα σου θα σε βοηθήσει.»

Όταν το παιδί εκφράζει ανησυχία, είναι χρήσιμο να το ακούμε και να προσπαθούμε να καταλάβουμε τι ακριβώς το δυσκολεύει.

Ο αποχωρισμός χρειάζεται συνέπεια

Για ένα παιδί που δυσκολεύεται με τον αποχωρισμό, η στιγμή που ο γονέας φεύγει μπορεί να είναι το δυσκολότερο σημείο της ημέρας.

Ένα σύντομο και σταθερό τελετουργικό αποχαιρετισμού μπορεί να βοηθήσει.

Για παράδειγμα: αγκαλιά → φιλί → «θα έρθω μετά το φαγητό» → αποχώρηση.

Η συνέπεια είναι σημαντική.

Ένας πολύ παρατεταμένος αποχαιρετισμός ή η επιστροφή του γονέα μετά την αποχώρηση μπορεί να κάνει τη μετάβαση δυσκολότερη.

Χρησιμοποιούμε χρόνο που μπορεί να καταλάβει το παιδί

Για ένα μικρό παιδί, η φράση «θα έρθω στις τρεις» μπορεί να μην έχει ιδιαίτερο νόημα.

Είναι συχνά πιο κατανοητό να πούμε: «Θα έρθω μετά το μεσημεριανό.» ή «Θα σε πάρω αφού παίξετε στην αυλή.»

Έτσι ο χρόνος συνδέεται με γεγονότα που το παιδί μπορεί να αναγνωρίσει.

Δεν γεμίζουμε το απόγευμα με απαιτήσεις

Η επιστροφή στο σχολείο μπορεί να είναι κουραστική.

Ακόμη και αν ένα παιδί φαίνεται ότι «τα πήγε καλά», μπορεί να έχει ξοδέψει πολλή ενέργεια για να προσαρμοστεί σε κανόνες, θορύβους, κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και νέες απαιτήσεις.

Τις πρώτες ημέρες μπορεί να βοηθήσει ένα πιο ήρεμο απόγευμα.

Λίγο ελεύθερο παιχνίδι, ξεκούραση, ένα σνακ ή μια δραστηριότητα που το χαλαρώνει μπορεί να είναι πιο χρήσιμα από ένα φορτωμένο πρόγραμμα.

Δίνουμε χρόνο στην προσαρμογή

Δεν χρειάζεται να αξιολογούμε την εμπειρία του σχολείου από τις πρώτες δύο ημέρες.

Κάποια παιδιά χρειάζονται λίγες ημέρες. Άλλα χρειάζονται αρκετές εβδομάδες.

Μπορεί να εμφανίσουν προσωρινά μεγαλύτερη ανάγκη για εγγύτητα, περισσότερη κούραση, ευερεθιστότητα ή αντίσταση το πρωί.

Η σταθερότητα του προγράμματος και η συνεργασία οικογένειας και σχολείου είναι σημαντικές σε αυτή τη φάση.

Πότε χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή;

Ένα κάποιο άγχος στην αρχή είναι αναμενόμενο.

Αν όμως η δυσκολία παραμένει έντονη για μεγάλο διάστημα ή επηρεάζει σημαντικά τη λειτουργικότητα του παιδιού, αξίζει να διερευνηθεί περισσότερο.

Για παράδειγμα, όταν υπάρχει:

• καθημερινή έντονη άρνηση για το σχολείο
• παρατεταμένο κλάμα ή έντονο άγχος
• επαναλαμβανόμενα σωματικά συμπτώματα πριν από το σχολείο
• σοβαρή δυσκολία ύπνου
• απότομη αλλαγή στη συμπεριφορά
• σημαντική δυσκολία συμμετοχής στο σχολικό περιβάλλον

Σε τέτοιες περιπτώσεις είναι χρήσιμη η επικοινωνία με το σχολείο και, εφόσον χρειάζεται, με τον παιδίατρο ή κάποιον ειδικό.

Μικρές αλλαγές μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά

Η προσαρμογή στο σχολείο δεν εξαρτάται από μία μόνο «σωστή» τεχνική.

Συνήθως βοηθά ένας συνδυασμός από:

• σταθερή ρουτίνα
• προετοιμασία
• σαφείς προσδοκίες
• ήρεμο αποχωρισμό
• χώρο για ξεκούραση
• αποδοχή των συναισθημάτων του παιδιού

Στους Μικρούς Ήρωες, στόχος μας είναι να υποστηρίζουμε το παιδί ώστε να συμμετέχει στις καθημερινές του δραστηριότητες με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ασφάλεια, αυτονομία και αυτοπεποίθηση.

Πηγές

• American Academy of Pediatrics / HealthyChildren — Back-to-School Tips for Families.
• American Academy of Pediatrics / HealthyChildren — How to Ease Your Child’s Separation Anxiety.
• CDC — Tips for Relying on Routines and Rules.
• HealthyChildren — The Importance of Family Routines.
• HealthyChildren — School Avoidance: Tips for Concerned Parents.

← Επιστροφή στο Blog