Τι είναι η Εναλλακτική και Επαυξητική Επικοινωνία και πώς μπορεί να βοηθήσει ένα παιδί;

Όταν ακούμε τη λέξη «επικοινωνία», οι περισσότεροι σκεφτόμαστε αμέσως την ομιλία. Στην πραγματικότητα όμως, η επικοινωνία είναι πολύ περισσότερα από τις λέξεις που λέμε.

Ένα παιδί επικοινωνεί όταν μας κοιτάζει, όταν δείχνει αυτό που θέλει, όταν μας τραβά από το χέρι, όταν χρησιμοποιεί μια εικόνα, όταν κάνει μια χειρονομία ή ακόμη και όταν εκφράζει μια ανάγκη με τον δικό του τρόπο.

Για κάποια παιδιά, η λεκτική ομιλία δεν είναι ο πιο εύκολος ή άμεσος τρόπος επικοινωνίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η Εναλλακτική και Επαυξητική Επικοινωνία μπορεί να αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο.

Τι σημαίνει Εναλλακτική και Επαυξητική Επικοινωνία;

Η Εναλλακτική και Επαυξητική Επικοινωνία, γνωστή διεθνώς και ως AAC (Augmentative and Alternative Communication), περιλαμβάνει όλους τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να υποστηρίξουμε ή να αντικαταστήσουμε την ομιλία, όταν αυτή δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες ενός παιδιού.

Ο όρος «επαυξητική» σημαίνει ότι η επικοινωνία του παιδιού ενισχύεται και υποστηρίζεται. Ο όρος «εναλλακτική» σημαίνει ότι χρησιμοποιούνται και άλλοι τρόποι επικοινωνίας, όταν η ομιλία είναι περιορισμένη ή δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί.

Ποιοι τρόποι επικοινωνίας ανήκουν στην AAC;

Η Εναλλακτική και Επαυξητική Επικοινωνία δεν είναι μόνο οι ηλεκτρονικές συσκευές. Μπορεί να περιλαμβάνει:

• χειρονομίες,
• νοήματα ή απλές συμβολικές κινήσεις,
• εικόνες και κάρτες επιλογών,
• πίνακες ή βιβλία επικοινωνίας,
• συσκευές με φωνητική έξοδο,
• εφαρμογές σε tablet,
• συνδυασμούς των παραπάνω.

Σε ποια παιδιά μπορεί να βοηθήσει;

Η AAC μπορεί να βοηθήσει παιδιά που δυσκολεύονται να εκφραστούν λεκτικά ή που η ομιλία τους δεν είναι ακόμη λειτουργική στην καθημερινότητα. Αυτό μπορεί να αφορά παιδιά με καθυστέρηση λόγου, διαταραχές επικοινωνίας, κινητικές δυσκολίες, νευροαναπτυξιακές δυσκολίες ή σύνθετες επικοινωνιακές ανάγκες.

Το σημαντικό είναι ότι η απόφαση δεν βασίζεται μόνο στο αν ένα παιδί «μιλάει» ή όχι, αλλά στο αν μπορεί να επικοινωνεί αποτελεσματικά στην καθημερινότητά του.

Μήπως η εναλλακτική επικοινωνία εμποδίζει την ομιλία;

Αυτή είναι μία από τις πιο συχνές ανησυχίες των γονέων. Η χρήση εναλλακτικών τρόπων επικοινωνίας δεν έχει στόχο να «αντικαταστήσει» την ομιλία όπου αυτή μπορεί να αναπτυχθεί. Στόχος είναι να μη μένει το παιδί χωρίς τρόπο έκφρασης μέχρι τότε.

Όταν ένα παιδί καταφέρνει να επικοινωνήσει με επιτυχία, συχνά μειώνεται η απογοήτευση και αυξάνονται οι ευκαιρίες αλληλεπίδρασης με τους άλλους.

Πότε χρειάζεται να το σκεφτούμε;

Η εναλλακτική επικοινωνία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως «τελευταία λύση». Αν ένα παιδί δυσκολεύεται σημαντικά να ζητήσει, να επιλέξει, να εκφράσει βασικές ανάγκες ή να συμμετέχει στις καθημερινές αλληλεπιδράσεις, αξίζει να διερευνηθεί αν χρειάζεται υποστήριξη με κάποιο μέσο επικοινωνίας.

Πώς επιλέγεται το κατάλληλο σύστημα;

Δεν υπάρχει ένα σύστημα που να ταιριάζει σε όλα τα παιδιά. Η επιλογή γίνεται με βάση το αναπτυξιακό προφίλ, το επίπεδο κατανόησης, τις κινητικές δυνατότητες, τον τρόπο μάθησης και τις πραγματικές ανάγκες του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο.

Πώς χρησιμοποιείται στην πράξη;

Η εναλλακτική επικοινωνία πρέπει να συνδέεται με την καθημερινή ζωή του παιδιού: στο σπίτι για να ζητήσει ή να επιλέξει, στο σχολείο για να συμμετέχει, στο παιχνίδι για να αλληλεπιδρά και στις μεταβάσεις για να καταλαβαίνει τι ακολουθεί.

Τι ρόλο έχουν οι γονείς;

Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν όταν αποδέχονται τον τρόπο επικοινωνίας του παιδιού, δίνουν ευκαιρίες για επιλογές, χρησιμοποιούν και οι ίδιοι εικόνες ή σύμβολα, αφήνουν χρόνο για απάντηση και ενθαρρύνουν κάθε προσπάθεια επικοινωνίας χωρίς πίεση.

Δεν είναι μόνο για «βασικές ανάγκες»

Η επικοινωνία δεν αφορά μόνο το «θέλω». Αφορά επίσης το «δεν θέλω», το «μου αρέσει», το «φοβάμαι», το «κοίτα», το «ξανά», το «παίζουμε;» και το «θέλω να σου πω κάτι».

Κάθε παιδί αξίζει να έχει φωνή

Αν ένα παιδί δυσκολεύεται να μιλήσει, δεν σημαίνει ότι δεν έχει κάτι να πει. Σημαίνει ότι πρέπει να βρούμε τον κατάλληλο τρόπο να το βοηθήσουμε να το εκφράσει.

Η Εναλλακτική και Επαυξητική Επικοινωνία μπορεί να αποτελέσει ένα πρακτικό και ουσιαστικό μονοπάτι για να αποκτήσει το παιδί περισσότερες ευκαιρίες να συμμετέχει, να επιλέγει, να αλληλεπιδρά και να ακούγεται.

← Επιστροφή στο Blog